Δημοκρατία (Cesk Republica) της κεντρικής Ευρώπης, με έκταση 78.866 τ.χλμ., πληθυσμό 10.246.000 κατ. και πρωτεύουσα την Πράγα. Επίσημη γλώσσα είναι τα τσέχικα, με μειονότητες σλοβακικής, ουγγρικής, γερμανικής, πολωνικής, ουκρανικής και ρωσικής γλώσσας. Το θρήσκευμα είναι στην πλειοψηφία καθολικό, με μόνιμη ύπαρξη προτεσταντών (ευαγγελιστών). Η νομισματική της μονάδα είναι η τσεχική κορόνα. Στα δυτικά και βορειοδυτικά συνορεύει με τη Γερμανία, στα βόρεια και βορειανατολικά με την Πολωνία, με τη Δημοκρατία της Σλοβακίας στα νοτιανατολικά και με την Αυστρία στα νότια. Την 1η Ιανουαρίου 1993 χωρίστηκε από τη Σλοβακία, με την οποία αποτελούσε την Τσεχοσλοβακία. Η Τσεχία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία το Κοινοβούλιο (που αποτελείται από τη Βουλή, 200 μελών, και τη Γερουσία, 81 μελών) εκλέγει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η Τσεχία περιλαμβάνει τις δύο περιοχές της Βοημίας και της Μοραβίας και διαιρείται σε επτά νομούς, εκτός από την περιοχή της πρωτεύουσας.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Από φυσικής πλευράς, η Δημοκρατία της Τσεχίας περιλαμβάνει δύο περιοχές: στα βορειοδυτικά τη Βοημία (με πρωτεύουσα την Πράγα) που εκτείνεται στην ανώτερη λεκάνη της Έλμπα, που οριοθετείται από τα Μεταλλοφόρα Όρη, το δάσος της Βοημίας και τα Καρπάθια στα νοτιανατολικά τη Μοραβία (με πρωτεύουσα το Μπρνο) με τμήμα της Σλεσίας, που μια μικρή οροσειρά, τα μικρά Καρπάθια, τα Λευκά Καρπάθια και τα Όρη Γιαβορνίκ, χωρίζουν, στα νοτιανατολικά, από τη Σλοβακία. Κύριοι ποταμοί είναι ο Έλμπα (με τους παραπόταμους Μολδάβα και Όχρε) και ο Δούναβης (με το Μοράβα). Το κλίμα είναι ηπειρωτικό, με καλοκαιρινές βροχοπτώσεις. Ο πληθυσμός αποτελείται από Τσέχους (81,2%) και Μοράβους (13,2%) με μειονότητες Σλοβάκων (3,1%), Ούγγρων, Πολωνών, Γερμανών και άλλων. Κύριες πόλεις, εκτός από την Πράγα, είναι το Μπρνο, η Οστράβα, το Πλζεν.Η οικονομία της Τσεχίας βασίζεται στις μεγάλες γεωργικές καλλιέργειες της Βοημίας. Μεταξύ των δημητριακών επικρατεί η σίκαλη και το σιτάρι, μετά το κριθάρι (που το μεγαλύτερο μέρος του χρησιμοποιείται για την παρασκευή βύνης) και η βρώμη. Καλλιεργούνται επίσης πατάτες, ζαχαρότευτλα, λυκίσκος (μπύρα του Πλζεν) και καπνός. Οι τεράστιες δασικές πηγές είναι εκμεταλλεύσιμες σε μεγάλο βαθμό (πριονιστήρια, εργοστάσια επίπλων και χαρτοποιίες).Αρκετά ανεπτυγμένη είναι και η κτηνοτροφία (βόδια, πρόβατα και γουρούνια). Υπάρχουν άφθονα κοιτάσματα άνθρακα, κυρίως στη Σλεσία και τη Βοημία, και λιγνίτη, ορυκτά σιδήρου, ραδιενεργά ορυκτά και γραφίτης. Γνωστά είναι τα θερμομεταλλικά νερά (Καρλόβυ Βάρυ και Μαριανσκέ Λάζνε). Οι βιομηχανίες είναι αρκετά σταθερές και σε φάση ανάπτυξης μετά το άνοιγμα της οικονομίας της αγοράς: βιομηχανίες υφασμάτων (στο Μπρνο και το Λίβερεκ), σιδηρουργίες, μηχανουργίες (εργοστάσια αυτοκινήτων), βιομηχανίες χημικών και γυαλιού (κρύσταλλα Βοημίας), κεραμικών (Καρλόβυ Βάρυ), υποδηματοποιίες και βιομηχανίες ελαστικών. Οι συγκοινωνίες είναι αρκετά ανεπτυγμένες (περίπου 10.000 χμ. σιδηροδρόμων, 60.000 χμ. δρόμων). Γίνονται εξαγωγές μηχανικών εξοπλισμών, χημικών προϊόντων, χειροποίητων προϊόντων, αυτοκινήτων, μπύρας και εισαγωγές πρώτων υλών (άνθρακα, ορυκτών σιδήρου, βαμβακιού, μαλλιού, κρέατος) και πετρελαιοφόρων προϊόντων. Γίνονται εμπορικές ανταλλαγές με όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, ειδικότερα με τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η νέα Δημοκρατία δημιουργήθηκε σύμφωνα με το Σύνταγμα που εγκρίθηκε από το εθνικό τσεχικό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1992 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1993 με το τέλος της ομοσπονδίας της Τσεχίας και της Σλοβακίας. Τα κρατικά αγαθά μοιράστηκαν με τη Δημοκρατία της Σλοβακίας σύμφωνα με το κριτήριο της κτήσεως των εδαφών (για τα ακίνητα) και της σχέσης μεταξύ του τσεχικού και του σλοβακικού πληθυσμού (2 προς 1). Από το 1993 πρόεδρος είναι ο Χάβελ.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Μέχρι τον 5ο αι., κύρια μέσα έκφρασης ήταν τα λατινικά και τα γερμανικά, συνοδευόμενα από όλο και πιο συχνές προσπάθειες ανάδειξης της λαϊκής τσεχικής γλώσσας. Η ανάδειξη των γερμανικών στην ποίηση οφειλόταν στη διαδεδομένη προστασία των καλλιτεχνών από τους ευγενείς και τους άρχοντες. Οι τσεχικές λογοτεχνικές εκφράσεις έγιναν σιγά-σιγά πιο σημαντικές, εμπλουτισμένες (13ος και 14ος αι.) με νέες μορφές: έργα γεωγραφικού, διδακτικού και ηθικοπλαστικού περιεχομένου, θεατρικοί πρόλογοι, λαϊκή ποίηση. Τον 7ο αι. ξεχωρίζει η προσωπικότητα ενός ανθρωπιστή του Κομένσκ. Η αναγέννηση του διαφωτισμού αναπτύχθηκε πρώτα ως βαθιά εξέταση της ιστορικής και γλωσσικής πραγματικότητας της χώρας. Αξιομνημόνευτα πρόσωπα της εποχής είναι ο Ντοβρόσκ και ο Γιούνγκμαν, τα έργα των οποίων βασίζονται στην εκδοχή της Βίβλου του 6ου αι. , γνωστής ως Βίβλος του Κραλίτσε. Και η τσεχική ποίηση αναπτύχθηκε με συγγραφείς όπως οι Χάνκα, Τσελακόνσκ, Έρμπεν και Μάχα, συγγραφέας του ποιήματος "Μάης". Τον 9ο αι. η τσεχική λογοτεχνία αναδείχθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο με ποιητές όπως οι Τσεχ, Σλάντεκ, Μπεζρούκ, Νέουμαν. Από τους πεζογράφους αξιομνημόνευτοι είναι οι Νεμοβά, Σβετλά, Γιράσεκ και Κάπεκ-Τσοντ. Με την ίδρυση του Τσεχοσλοβακικού κράτους, το έργο του Βόλκερ (του μεγαλύτερου εκπροσώπου του προλετάριου ρεύματος), αναδείχθηκε ως μία από τις πιο σημαντικές στιγμές μιας ζωντανής ποιητικής άνθισης ενώ ο Νεζβάλ, ο μεγαλύτερος εκπρόσωπος του ποιητισμού, επανέλαβε θέματα και μοτίβα της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας. Ταυτόχρονη ήταν και η ανάπτυξη του πεζού λόγου με συγγραφείς όπως ο Χάσεκ, συγγραφέας του γνωστού έργου "Ο καλός στρατιώτης Σβέικ", ο Όλμπραχτ, ο Μαγιεροβά, Βανκούρα και άλλοι. Στο χώρο του διηγήματος των τελευταίων τριάντα χρόνων είναι αξιομνημόνευτοι οι Κούντερα και Χραμπάλ, οι οποίοι είχαν διεθνή επιτυχία, και οι Βακουλίκ και Προτσάζκα.

ΤΕΧΝΗ

Τα πρώτα αρχιτεκτονικά έργα είναι οι εκκλησίες και τα μοναστήρια που χτίστηκαν στη Βοημία και τη Μοραβία, μετά τον προσηλυτισμό στο χριστιανισμό (9ος αι.) και κυρίως στη ρωμαϊκή περίοδο (μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου στο κάστρο της Πράγας). Την περίοδο αυτή αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η μινιατούρα, ενώ η ζωγραφική έφτασε στο απόγειο το 13ο αι. με τον Θεόδωρο από την Πράγα. Πάντα σ' αυτήν την περίοδο οι ισχυρές αυστριακές και γερμανικές επιρροές ωθούν στην ανάπτυξη στη Βοημία του γοτθικού ρυθμού μέχρι που, στις αρχές του 6ου αι., η ισχυρή παρουσία Ιταλών αρχιτεκτόνων δημιούργησε τη λεγόμενη τσεχική Αναγέννηση (Μπελβεντέρε Πράγας). Η ιταλική επιρροή κυριάρχησε και στη ζωγραφική και στη γλυπτική μέχρι τις αρχές του 18ου αι. όταν αναδείχθηκε το μπαρόκ χάρη στα έργα αρχιτεκτόνων όπως οι Φίσερ φον Έρλαχ, Χίλντεμπραντ και αργότερα τα έργα του Ντινζενχόφερ ως αποτέλεσμα του ροκοκό και του κλασικού γούστου. Όταν τελείωσε η τάση του νεοκλασικισμού, ο Μάνες προώθησε τη γένεση μιας κλασικά τσεχικής ζωγραφικής. Σπουδαίοι καλλιτέχνες προσαρτήθηκαν στον ιμπρεσιονισμό, τον εξπρεσιονισμό και τον κυβισμό (Φίλα). Οι νέες γενιές κατευθύνθηκαν προς μια λογική αρχιτεκτονική, σύμφωνα με την κατεύθυνση που δόθηκε από τον Κοπέρα. Πρόσφατα σημειώθηκαν εκδηλώσεις συμπαγούς τέχνης, ενορατικής ποίησης, ποπ-αρτ (Μπαλκάρ), αφαιρετισμού.